martedì 10 novembre 2015

It' est sa poesia













It' est sa poesia



Lussorio Cambiganu



it’ est sa poesia

It’ est sa poesia Montanaru
Declaras in sonet’ armoniosu
Est su dolore, sa paghe, su gosu
Finas in chie de versu est ignaru

Mancat sa poesia a s’avaru
A chie istat semper a reposu
Dat sulenu a su cor’ amorosu
E truncat s’aera che s’isparu

Est sa forza de s’ aminu raru
Chi inchet s’ iteressu ‘e sa rejone
Est in disizu de sa foz’ e laru

Chi ponet corona a s’ emoscione
Est lamentu, est forza est sa ghia
Est totucantu intr’ e sa poesia



Montanaru (Antioco Casula)


"It’est sa poesia?

It’est sa poesia?… Est sa lontana
bell’immagine bida e non toccada,
unu vanu disizu, una mirada,
unu ragiu ’e sole a sa fentana,

Unu sonu improvisu de campana,
sas armonias d’una serenada
o sa oghe penosa e disperada
de su entu tirende a tramuntana.

It’est sa poesia?… Su dolore,
sa gioia, su tribagliu, s’isperu,
sa oghe de su entu e de su mare.

Sa poesia est tottu, si s’amore
nos animat cudd’impetu sinceru,
e nos faghet cun s’anima cantare."



Francesco Nolis
it'est sa poesia?

che i s'arveschidorzu pis lughente
gai est po me sa sarda poesia 
una fora meistosa e potente
chi avvolgi' tottu sa pessone mia
riu de fogu su pius ardente
mi curret in sas venas chin furia
amo sa poesia ma so iscuntentu
ca no tenzo 'e poeta su talentu


Salvatore Sini

ITE EST SA POESIA

No est mania, no sa poesia
ma es' donu distintu de natura
rara virtude e bia fantasia
chi a donzi sentimentu dat figura,
e cun colore, sensu e armonia.
Cun vera matematica misura,
analizat su sensu 'e 'onzi sensu
che unu filosoficu trattadu.
De donz'esser dipinghet su valore,
su motu, su motivu e s'istadu
ch'apat fine de gioia o de dolore,
in presente, passadu e trapassadu,
ne trascurat su buju 'enidore
e a chie no attibbit dat appensu (1)
Sa poesia- in donz'occasione
de s'anima est sa viva espressione.


Francesco Canova

ITE EST SA POESIA ?

It'est sa poesia arpas lezeras 
sonat sa fantastica armonia
si tue cun sa poesia 
bides fadas zigantes e chimeras.
Controllas astros neulas istellas 
sole ch'iscaldit in su firmamentu
ue no intrat ne aba ne bentu
e milliardos b'ad de cosas bellas.
Sa poesia est lughe e s'intelletu
fantasia fadada a non finire
non podes calar'oju ne dormire
ch'in sonnu non tind'enit a su letu.
Cantas e cantas boltas mi so idu
cun issa in sonnu oras e oras
dendemi asos e incantadoras
boghes de unu regnu fioridu.
Ah bella poesia tua tenes
frunzas e alas de immensu amore
su poeta ti cantat su ointore
ti pinghedt de arcanos ricos benes....

De s'onestade e s'omine fadiga
amantte de su bellu e de sa paghe
finamenta in s'intragnia e su nuraghe
bides sas ninfas ballende a s'antiga
Istudias sas oras pius graves 
chi tribulat s'umana contierra
bides su regnu aladu in s'aspra serra
chi tenet in beranu innos suaves.
Faghes bider sirenas de su mare
cantende a tota oghe in s'unda neta
e faghes bider puru su poeta 
cun sas fadas ballende a man'apare
Dormidu o ischidadu in manu tua
non si resistit chena ogare a pizu
unu tesoro una rosa unu lizu
unu fiore una foza una frua.
E,chie in sos saltos pius de te
dominat in sas baddes in sas rundas 
ue sun sas bellesas vagabundas
chi s'esternu ricramu at postu pe......


frantzischinu Satta
SA POESIA EST ARTE PURA

Compare Antoni est sempre lassa e picca:
cussu est malu, cudd’atteru manzau.
L’ aggradin sas cantones a s’antica
chi troccheddan che pane carasau.
E chin su murru est camare Antonica,
sa sorre, su fradile, su connau.
Tottu paris non balen una zicca,
però cheren su versu arretrogau.
Issos ti nan: "Sa bera poesia
est cussa bella,pinta in rimas d’oro
chi ti dat gustos, lampos de recreu".
Ite bos hapo a narrer, Deus meus :
issa naschit galana intro ’e su coro,
chene loros, chin grande fantasia.
E semenat serena a cada bentu
lizos d’ amore, frores de cossolu.
Issa est sa luche ’e s’anima, est su bolu
chintu ’e labru e de tramas d’ ardimentu.
Cando in sa mala sorte su trumentu
t’ affocat in sos pojos d’ oriolu,
tand’issa, zertu, non ti lassat solu
ma t’ abbrazzat chin beru sentimentu.
Sa poesia est arte, est arte pura
chi non cheret zippone e né chintorja
e né pinnettos mannos de cultura.
Issa ti cantat peri in sa cussorja,
ma si ti mancat, caru , sa natura,
abbarras tottu bida iscorja iscorja.



Bore Tettei


It'ese sa poesia ?

It est sa poesia? Gai mi naras
It est sa poesia cusu inventu?
Sun peraulas chi essini dae laras
chi poi las trasportada su entu.

Cun sa rima sempre piu raras
cumponet onzi avvenimentu
Poi lu raccontas a sa personas caras
l'ntendene, lis piaghede, ses cuntentu


In sa poesia b'hat tristura
bellessa gioia e armonia
coraggiu amore cun paura.

Parte manna b'hat sa fantasia
in cussu bellu donu de natura
chi si cunponede ogni poesia


Paula Black (Nieddu)

Est una resposta, sa poesia,
pro se matessi o atera zente
mancari si no est tantu valente
donzunu narat: "custa est sa mia".

Sa poesia est una resposta,
e sinzera o farza ch'issa siat
pro chi' l'iscriet o lezet ebbìa
già li paret chi est bene cumposta;

e paret un'iscrittu fatt'apposta
pro sulenare anima e mente
c'a dogna pessone dat armonia,

da' chi l'agradat cussa sinfonia
segundu su gustu massimamente
in custa vid'a bortas troppu tosta...




It’èst sa poesia.

Sa durchesa iscritta o faeddada
chi esssidi dae animos e coros
de poetas in trstura e solos
chi l’ischini sa vida fentomada
la ortulana in dritta e trofigada
impitende siana bessos che modos
est s’arte connota pro durchesa
cà descriede e mai toccada offesa..
s’allegria de chie l’ada leggida o intesa
intzicchidi e toccada coro palpitante
si la cantada boghe alta o calante
fintzas criadura l’ada cumpresa
non sun tottu chi ischini fagher cuss’impresa
ma s’ aulicu poeta nd’est garante
deus l’ada dadu a raros divos seberados
e parede chi dae santu elencu sian bogados
dae s’altu sos versos sun calados
impittende su mentzus sentimentu
chi b’appada tristura o chimentu
benini veros, sintzeros e rimados
e solos o dae tenores accumpantzados
intrana in festa e divertimentu
e tando la faghede dimanda Tzizzu Masia
itè fid’istadu su mundu chentza poesia??...



It'es sa poesia ?

it'est sa poesia ? es cuddu motu,
chi s'animu bugliat in su profundu,
es cudda lughe chi nara totu,
es s'alenu chi girat in su mundu.
Es fortza est'ispera totu in tundu,
es piantu es risu est'abbolotu.
Es gherra es paghe es su fundu,
es vida est armonia es su connotu.
Est'amore es gioia es vitoria,
est'onore es pasu es sa fama,
es sa fide imperitura es sa gloria.
Es de s'animu umanu s'essentzia,
es guida es su pane es sa fiama,
es cudda chi corona s'esistentzia.


Frantzischinu Satta

Sa poesia

Chinta 'e bolos d'amore,ricamaos
chin notas durches d'una filormena
brunda,pilos a bentu, lena lena
che anzelu in sos campos profumaos

impinnas basos, bisos delicaos;
regalas s'abba limpida e serena
de cussa chi gurgulliat in sa bena
de sos tesoros mai irmenticaos.

Dego semper ti chirco, parma 'e oro
trista in s'anneu, alligra in sa fortuna,
luche 'e sa bida, cànticu 'e su coro.

E si t'azzapo, tando, in cada versu,
tocco, serenu, sole, chelu e luna
e divento su mere 'e s'universu.




Antoni Palitta


Proite sa poesia?
Ca est sa lugh’ e sos coros,
su tesoro ‘e sos tesoros
de cust’ amana zenia.

Sa poesia est amore,
est alta ziviltade,
da- e cando fit minore,
sentidu hat custu fiore
palpitar’ in su sinu.
In donzi tristu destinu
E in donzi sorte rara.
Accò sa risposta giara
Proite sa poesia.

Torrat sos mortos a bia
Chin forza misteriosa,
ti faghet nascher sa rosa
u’ hat ispinas ebbia.
E chin issa in cumpanzia
No ses mai, mai solu.
Sentire s’anzenu dolu
Faghet a sos cori duros,
ca tocat chin didos puros,
ca est sa lugh’ e sos coros.

Sos isteddos sol’ e luna
Ti ponet subra sas manos.
e-i sos frades lontanos,
de bona o mala fortuna,
ti nde los batit in una
iscuta a tie presentes
ti faghet ballare in giru.
A totu donat respiru,
su tesoro ‘e sos tesoros.

Si ses a su rue – rue,
da- e s’edade avassada,
t’ inventat una niada
e a bocias giogas tue.
A manu tenta totue
Ti gighet a passizare
In chelu, terra e mare.
Poi, pro grascia mazore,
bidet in su venidore
de cust’ umana zenia.

A. Palitta (Pattada)



SA POESIA EST BELLESA (Giovanni Camboni – Pattada)

Unu versu.. una ‘oghe
Attonada in sa lirica:
no intendo s’inscunfortu
de sa poetica antiga;
canto su netsessariu
addringhende s’ utilidade.
S’ immagine pachet sola
No est prosa istantiada,
Est che giogare chin sonos
Dae s’intronida cumposta
Cun pensoamentos confuso
Ligados a su tempus;
est distingher e seberare
paraulas de progressu.
Su nou s’abbrazat sizilladu
A s’iscacagliu de paghe.
Sa poesia est bellesa
Finas cando b’at piantu,
cando s’arte est misurada,
B’ at un’ esaminu cun cura
Aunende paraulas sabias,
sun passos misurados
in carrera tormentosa.
Faghimus a sestu esattu
Paraulas a manu tenta
E innijare che acchettu
In su ‘eranu ‘e sos turmentos.

Nanneddu Cambone (Pattada)




Su coro 'e sos poetas (Antonio Palitta)

Ite coro mannu ch' han sos poetas!
su coro 'e sos poetas
est pius altu 'e su sole,
pius largu 'e su tempus.

Trenos chena fine l' atraessan
garrigos de sonnios e disizos.
e-i sos coros de totu sos omines,
in su coro 'e sos poetas,
pianghen e ballan.



Mauro Murru Che su entu

Poesia chi curres che su entu
eo t'istimo che amabile tesoro
chi sies de gaddura o logudoro
o de sa punta'e su gennargentu

Chie ti costoidi in fozas de oro
e chie t'iscolpidi in s'argentu
ma eo ti preferzo in movimentu
che sas venas ch'iscaldin su coro,

in modu chi tue non morzas mai
e lese da e su coro nutrimentu
e da e sa mente su bon'arrejonu

non mi lasses mai in abbandonu
e s'ider non mi cheres in trumentu
tue curre e non ti firmes mai!





^^^^^^^^^^^^^^^^^


penseris subra sa poesia e su poeta.
A bias est tribagliu longu..
ateras faina ‘e pagu tempus.
A bias non sun mai a postu e sighin s’ orija. 
S’ orija andat fatu su sensu.. su sonu.

Sa poesia si gighet fatu unu segretu.
Pesso chi niune iscat it’ est sa poesia..
Creo chi su poeta siat
comente su minadore..
finas chi non agatat unu fundu..
in su fungutu se su propiu ego.
Est comune a totu sas pessonas..
iscobelzende sos ateros
pro mesu de isse e totu.
Sa vida de poeta no esistit..
ma esistint sos poetas chi bivent.
Issos bivent che totu cantos:
andana a comporare in sa butega..
manigare o iscriere poesias
est sa mantessi cosa.
Si unu est un poeta beru..
poi si unu pro lu essere
devet fagher ilforzos mannos..
lu faghet in debadas.
Totu cussos chi iscrient poesias
no est chi siant poetas.
Comente neit Cristos:
“maigantos sunt sos giamados..
ma pagos sos elégidos”

lunedì 9 novembre 2015

Sa forza ‘e sa etzesa

















Sa forza ‘e sa etzesa


Tue ses in natura
Pianta chena fine
Chi suberat  su  tempus  passizeri
Pro te no b’at  paura
De brincare cunfine
Totu pro te est oe comente deris
Ses foza e raighina
Tot’ unu si cumbinat
Pares de rocas su picapedreri
e nde faghes richesa
nibberu ..de sa forza  ‘e sa 'etzesa

Totue faghes campu
In rocas  e in chelu
Ses tue in natura   nobilesa
Sa  lughe d’ unu lampu
T’at  porridu zelu
Dendedi  vida eterna e foltesa
Dominas sos calancos
chin sos  pes tuos  francos
Dae terra chi diat umidesa
tou est alimentu
s’aria chin su sole e su 'entu

Che a su crocifissu
In golgota ses postu
Abbaidende su chel’ isteddadu

Semper  inie fissu
A cussu crastu tostu
Isperias  de’ altu su criadu
Mannu est su decoro
Chi  t’ essit dae  coro
Mai a su destinu rassignadu
Tue de subramonte
mere,  e chin s' aera faghes ponte.

Su semen b’est rutu
In pelcia  ses cuadu
De pedra cana  in chima ‘e  monte
Faladu in fungutu
Pustis apoderadu
Aculzu abba frisca dae fonte
At postu raighina
Che donos’ istrina
Nd’ est pigadu lestru a s’orizonte
E como in bella chiza
Est  meracul’ e vida in meraviza

domenica 8 novembre 2015

Istevene















Istevene    

giovedì 26 settembre 2013


ses torradu...

Istevene,   oe   tue  ses    torradu
a  s’  idda de  Lodè in mes’ e zente,
cussa chi s’ annu faghet as lassadu
pro azendere s’ isteddu risplendente .

Lughe  d’ isperas bonas  nos as dadu
sulenu  pro su coro e pro sa mente,
e  como  ses  torradu  dae  atesu
ca cheres  su chi  terra s’ at muntesu.

Accollu !!  ti porro  totu s’ amore
De mama.. sorres tuas e sos custrintos
S’ affetu  ludinu  dae nou
Abbratzat  a  tie  e babbu tou.
Sos males de su mundu los as bintos
donende  unu sorrisu  chin su core.

  1. As connotu colores d’ arveschìda
    Ma non su ruju de s’ intirinada
    Cussa chi pasu eternu nos dada
    in su mundu celeste.. pustis vida
    Sorres e mama tua afligìda
    T’ an bidu fatende cussa pigada
    E babbu chi una manu ti dada
    Pro fagher de s’ anìma regoglìda.
    Istevene.. inoghe ses presente
    In mesu a su populu s’ ammentu
    Sas pedras de Lodè t’ ana sinnadu
    Pro cantu c’ as bividu.. e as dadu.
    Sa cara tua .. ti mustrat cuntentu
    A totu as leadu coro e mente.

mercoledì 4 novembre 2015

santu Sebustianu de su lagu

santu Sebustianu de su lagu (Isili)

unu mundu de amare...
^^^^^^
Finas su chelu ti cheret donare
Sa lughe chi falat deret’ a tie
Santu Sebustianu si nde riet
De cantu lu faghet illuminare
In mesu de abbas.. ma no est mare
De terra tota sa natura s’ idet
Paret inie chi sa grascia gighet
De mundu solu.. et solu de amare.

mercoledì 28 ottobre 2015

Pattada (d.ssa Lucrezia Campus) - Ola Patada

Pattada (d.ssa  Lucrezia Campus)

l paese di Pattada Sull’etimologia del nome “Pattada”, variamente scritto Paçada, Patada, una volta Posada e Pathata come ancora si pronuncia nel Nuorese, Spanola vuole semitica con il significato di “domicilio felice”. Il Bellieni lo fa derivare da patulalata, cioè “luogo esteso”, con riferimento alla vastità dell’orizzonte: la teoria non è linguisticamente valida, perché il suffisso -lata nel passaggio dal latino al sardo sarebbe conservato, come nella parola agrumulada. Vale la pena osservare che il toponimo più volte presente in Sardegna è sempre collegato a un sito con un nuraghe: né manca l’interpretazione popolare che lo fa derivare dal patto stretto per il trasferimento con gli abitanti dei villaggi abbandonati per unirsi a Pattada, salvo Lerron e Bantine, sul primo dei quali si scagliò una maledizione perché finisse distrutto come i leggendari cavalli verdi e così fu! Il paese conserva pochi esempi di architettura domestica tipica cinque-seicentesca, caratterizzata da costruzioni che sfruttavano il costone roccioso per ricavare sottani e cantine, disporre di due ingressi a sud e a nord e di un cortile anteriore o posteriore. Le murature erano in grosse scaglie di granito, più raramente in conci dalla vicina Buddusò o di tufo trachitico di Ozieri. Sono abbellite talvolta da soglie e architravi in trachite, ornate da motivi a fiamma e scritte augurali cinque-settecentesche come: “Si inimicus exurierit ciba illum”. Begli esempi e meglio conservati sono i palazzotti privati dell’Ottocento e nei primi del Novecento, in particolare nella via Roma, frutto di un rinnovamento urbanistico di quegli anni, che si attuò lungo il perimetro sud ed est del centro storico, rimasto invariato per secoli e compreso entro il cerchio disegnato dalle chiese. Per chi arriva da nord e ovest il paese si presenta contornato da una splendida pineta, motivo della sua frequentazione turistico-climatica. Conta 4144 unità immobiliari. Le strade si aprono a formare capienti piazze e ampi slarghi, insoliti in un paese di montagna, dove si trovano varie fonti di granito di fine Ottocento. Una riqualificazione dell’abitato nel centro storico e delle periferie fra gli anni 1995-2005 ha rivitalizzato e dotato il centro di nuovi servizi. Oggi sono disponibili un moderno palazzetto polivalente dello sport, due campi sportivi, un centro culturale, un centro sociale che accoglie il centro anziani, attività giovanili, servizi sanitari, un centro handicap, laboratori per il tempo libero, ludoteca, estesi tutti anche alla vicina Bantine, anch’essa riqualificata e dotata, come Pattada, della rete del gas. Dopo lunga contrapposizione si ottenne un istituto scolastico unitario che comprende dalla scuola materna alla media inferiore di primo grado, cui seguì una generale ristrutturazione degli edifici scolastici. Attiva anche una scuola dell’infanzia parrocchiale nata nel 1916, un baby parking e l’ospizio San Francesco, sorto all’inizio del Novecento sull’area di un distrutto convento francescano.
Il patrimonio artistico subì un notevole depauperamento nel dopoguerra con la scomparsa dei dipinti del Tintoretto. Un restauro ha consentito di conservare l’altare ligneo cinquecentesco della Trinità nella parrocchiale e quello seicentesco nella chiesa di San Giovanni, e ancora, un complesso di statue lignee del
Quattrocento e Cinquecento. Fra le chiese si segnala la duecentesca chiesa di San Michele di Biduvè, le cinquecentesche Santa Sabina e del Santissimo Salvatore, oggi del Rosario, caratterizzata, unico esempio dopo il San Gavino di Torres, da presbiteri contrapposti. Bantine, dal tracciato ancora medievale, ha due chiese, San Giacomo e San Pietro, la seconda conserva i banconi laterali lungo la navata di ascendenza bizantina e superiormente aggiustamenti gotico-aragonesi. Opere di Pinuccio Sciola ornano Piazza dei Poeti di Sardegna e piazza dei Poeti di Pattada. Il centro attira da sempre il turismo sia perché stazione climatica, sia per i prodotti artigianali. Ha una capacità ricettiva di 170 posti letto, due alberghi e agriturismi in zone di particolare pregio paesaggistico.
L’attività economica prevalente rimane la pastorizia che, secondo l’anagrafe di Teramo, conta 421 aziende, di cui 114 di bovini con 2060 capi, 114 di ovini con 27.774 capi, 10 di caprini con 500 capre, 131 di suini con 890, 55 di equini, 3 di api, una di conigli. La cooperativa dedicata solo al latte ovino è una delle prime dieci in Sardegna e ha trasformato nel 2008 11.084.232 litri di latte: la sua produzione di pecorino romano è quasi interamente esportata in America, il resto nel mercato regionale e nazionale. Il latte vaccino è lavorato in parte in piccoli caseifici per la produzione di peritas, sorta di caciocavallo. Per il resto si contano due pastifici, due pasticcerie, tre forni, tre esercizi per l’abbigliamento, sette per gli alimenti, tre le cartolibrerie. Un solo esercizio fornisce strumentazione artigianale. Una decina le imprese dedite all’edilizia, due ai lavori forestali. Di recente attivazione un salumificio e un allevamento di lumache.
Il paese è noto a livello internazionale per l’artigianato del ferro che conta 12 aziende, in particolare per la produzione ancora tutta manuale dei raffinati coltelli a serramanico chiamati resoldzas. Coltelli così rinomati, e allo stesso tempo diffusi, sin dal tempo antico, tanto che sono celebrati dai poeti: Remunnu ’e Locu di Bitti, ad esempio, se la prendeva con un coltellinaio pattadese perché aveva messo un’arma in mano ai suoi compaesani: Malaittu Canale patadesu / ch’at postu sos vitichesos in resoglia (“Maledetto Canalis di Pattada che ha messo il coltello in mano ai bittesi”). Non meno apprezzato l’artigianato del legno, che conta 4 aziende e una liuteria per la produzione di violini e altri strumenti a corda che hanno un buon mercato in Giappone. In ripresa la produzione del torrone. Il centro ha una elevata scolarità, che insieme ad altri fattori ha alimentato l’emigrazione. Notevole il numero di pendolari che lavorano nel terziario. Nel 1900 frequentavano le superiori 73 studenti; trent’anni dopo 129, di cui 31 femmine; in tempi recenti, ma non di obbligatorietà alla frequenza, 215 sui 245 ragazzi tra 14 e 18 anni.
Usi e Costumi e Personaggi Illustri La modernità del vivere non ha fatto dimenticare le tradizioni, cui la popolazione rimane fortemente attaccata. Culturalmente vivace, ha dato vita ad una forma di premio letterario insolito, apprezzato in tutta l’isola, e negli ultimi anni a una produzione letteraria in limba e in italiano. È netta, però, la frattura nei modi di vita fra le generazioni anche nell’uso della lingua materna, sebbene ancora molto esteso. Si parla come a Bonorva e Osilo un logudorese arcaico:
spesso si usa volgere al femminile i cognomi delle donne (Cossa da Cossu, Alza da Vargiu ecc.); la lingua si sta trasformando ad esempio con la vocalizzazione finale. È ancora frequente la confezione dei dolci e dei pani delle feste, come i càbudes, peltusitas e giuadas e la celebrazione di rituali, con il dono di latte e yogurt da parte dei pastori, per la festa del loro patrono San Giovanni. Il Carnevale, a metà fra quello di Bosa e quelli del Nuorese, ha corsi e ricorsi.
Momenti importanti per tutta la comunità sono le feste della patrona Santa Sabina (29 agosto), di San Giovanni (24 giugno) e il Carmelo (16 luglio). Nelle processioni solenni i simulacri sono preceduti da una guardia di cavalieri che sostengono grandi e preziose bandiere e avvolgendone i lembi intorno alle spalle. Frequentatissime in queste occasioni festive le corse acrobatiche a cavallo. È plurisecolare l’usanza del pellegrinaggio a Nostra Segnora ’e Crasta a maggio (data mobile) lungo la via romana di Sa Pedra Peltusa e quella a Bitti, dove i cavalieri con le bandiere accompagnano la Madonna del Miracolo al santuario di Gorofai: sono occasioni in cui si indossano i costumi tradizionali, tuttora confezionati e richiesti, anche se standardizzati sui tre modelli più recenti, che erano in uso per le donne nel dopoguerra per differenziare le classi di appartenenza: le gonne hanno una plissettatura molto fine in vita, che diventa più larga dal ginocchio. Unica la foggia maschile, rimodernata dall’uso del pantalone di orbace al posto delle ragas e portata dagli anziani ancora negli anni Ottanta del Novecento. Gli abitanti, espiritosos (“vivaci”) y atrividos (“impetuosi”), ma anche fra i più laboriosi del Monte Acuto, per dirla con l’Olmedilla, cui fa eco l’Angius che li dice «di buon umore, di notevole spirito, facili nel parlare, pronti nell’agire, impetuosi, imaginosi, anime poetiche», hanno espresso poeti famosi. Fra i contemporanei si ricordano Antoni Palitta, Nanneddu Cambone, Peppinu Fogarizzu, Pedru Mazza, Zuseppe Monzitta.
Stranamente l’Angius non menziona personaggi di rilievo del paese, che pure godevano di notorietà ai suoi tempi o in passato. Ai primi del Seicento don Salvador Sini fu conseller dei Borgia; don Giovanni Becciu divenne per nomina reale commissario generale di artiglieria alla morte di don Lucifero Carcassone nel 1681; don Girolamo Dettori ebbe la carica di commissario con pieni poteri contro il banditismo (1748); Mussiù Pattada (forse un Sanna), dopo la grazia concessa dalla regina ai primi dell’Ottocento per intercessione del padre Chessa, si distinse nelle azioni contro le bande della Planargia e Bonorva. Altri appartennero a vario titolo alla chiesa: il Padre Chessa, gesuita, confessore della vice-regina e dei reali rifugiatisi in Sardegna durante la bufera napoleonica: sicuramente egli intervenne anche per riabilitare al sacerdozio col titolo di arciprete a Buddusò il congiunto Antonio Campus (morto nel 1836); condannato per gravi colpe, causa l’attiva partecipazione ai moti angioini, aveva perduto la sua nomina ad arcivescovo di Genova ed era stato espulso dal sacerdozio. Altri religiosi ebbero prestigio come poeti: popolarissimi del Settecento Giovan Pietro Cubeddu, detto “Padre Luca”, e Pietro Pisurzi fondatori della tradizione arcadica della poesia “pastorale” in Sardegna. Filippo Campus (1817-1887), grande teologo insignito dell’ordine dei Santi Maurizio e Lazzaro per l’opera di soccorso durante il colera del 1855 che colpì Porto Torres e Sassari, divenne vescovo di Tempio e Ampurias: si distinse per l’azione sociale e civile e perciò il comune di Pattada ha adottato come proprio il suo stemma vescovile. Altri furono noti nella magistratura: Antonio Campus (1821-1906), consigliere di Cassazione a Roma e presidente della corte d’appello di Napoli; Giovanni Maria Campus (1849-1939), anch’egli consigliere di Cassazione a Roma, nel 1919 primo presidente; Giovanni Antonio Campus (1854-1930), avvocato generale della Corte d’appello di Torino, che legò il suo patrimonio agli studenti poveri di Pattada e all’ospedale di Sassari. Alla fine del Novecento l’insigne microbiologo Toeddu Sanna divenne preside dell’Università Cattolica di Roma e nei primi anni di questo secolo un altro pattadese, Angelino Becciu, è stato ordinato arcivescovo ed è attualmente nunzio apostolico in Angola.
Testi di Lucrezia Campus
Dizionario Storico-Geografico dei Comuni della Sardegna
Carlo Delfino editore


‘ola Patada
Dae parizas biddas t’an frommada
unendesi in cucuru de monte,,
da’ Iduvè, Lerron s’incaminada
leadu at sa zente custu fronte.
e dae 'Unne an fatu sa pigada
impare a Bidducara an fatu ponte,
solu ‘Antina s’est arrenegada
ebbai sol’ inie est restada.
Sa idda de Patada in poesia
at mastros de altissimu valore,
dae Lerno, monte Unne a sa Pastia
bi 'olat una musa fat’ astore,
su monte d’ Elicona chi est imbia
lu paschet de idda unu pastore,
totu poetas sun sos patadesos
lezerigan sos coros de' sos pesos.
‘Ola Patada, chin sos fizos tuos
as alimentu 'e poder navigare,
totue digna 'e poder andare
lacanas brinca, tancadas a rujos,
Ap’bidu zente noa tribagliare
in bighinados jaros e iscuros,
b’at pinzos noos in jaos de muros
in frailes de su ferr' atalzare.
Intendo noamente su sonare
su zoccu de malteddu e de su ferru,
chissà chi custu impedat su disterru
a sos piseddos chi cheren restare.
Eppoi s’asci’ e su male in interru
paret chi siat postu a ilmentigare,
si sighit su bonu semenare
si passat in beranu dae s'ijerru..
Non dedas cara a chie nde narat male
de sa comunidade patadesa,
est solu zente mal’ e vilipesa
tiat cherrer chi su raju bi falet.
e tando muntenimus cuss' intesa
comente siamus totu che carrale,
azis a bider chi chei su sale
at a cundire su piat’ in lestresa.
Posta in su montiju soliana
a lacana ‘e Barbagia e Logudoro,
dende sas palas a sa travuntana
abbaidas sos montes de Nuoro.
Totu a mie ispantu mannu dana
sas baddes chin sa natura issoro,
dae sant’ Ainzu abbelta sa ventana
de vista e piaghere nd’assaboro.
De Monte lerno e cussa punta cana
sas rocas mi cunfoltana su coro,
cando tanco sos ojos mi ristoro
iisculto cussas frinas d’aria sana.
Sas notes jaras sun puntirinadas
dae sas biddas postas sut’ e te,
t’ adornan comente bellas damas
chi allegran sa corte de su re.
Ma tue rejna de sas pius famadas
de zeltu no las cheres sut’ e pè,
a totu rendes glorias meritadas
chena pedire nudda, ne pelchè.
Sut’ e Limbara bi nd’ at duas pasadas:
Tul’ e Belchidda chi brillana de se,
a s’ ater’ ala sos montes de Lodè:
Osidda e Buddusò benin miradas.
De monte Santu a terr’ e Meilogu
s’ iden sas frommas chi sa natura dada,
antigas terras de vulcanos e fogu
‘ue Aldara e Mores collocada.
Dae Coghinas a Sant’ Antiogu
‘e Crasta chin basilica pesada,
est un’ ispantu totu cantu su logu
chi s’idet dae sa punta de Patada.
Paret chi siat resessidu jogu
chi sa natura at dadu a sa leada,
in frommas divescias colorada
onzi disizu at apidu s’isfogu.
Sarda sa limba e sa faeddada:
indulchis d’ armonia s’orizonte,
tue sa pius bella in s’ incuntrada
posta ses in sa sedda de su monte.
Pares sa reginella tue pasada
subr’ e su passamanu de su ponte,
dae totu mirada e ‘antada
ses tue sa idda mia ..oh !!!Patada.
torra Pattada..no m' istes assente
nessi in su coro e sa fantasia
sia atesu o sia presente
sempre ti gito ligad' a sa mente
Dae atesu ammento a bidda mia
Faeddos chi muntenen limba ‘ia
Che tando, totu restat comente
Nudda passat .. ses tue sa pitzinnia..!!


Lussorio Cambiganu